Joycehidding.jouwweb.nl

Bewijs Transactionele Analyse

http://biz.inter.nl.net/Educare.NL/TXT/TA.html

 

Transactionele Analyse : TA

Alles wat binnen ons bewustzijn is geweest wordt nauwkeurig geregistreerd en opgeslagen in ons neurologisch systeem ( hersenen, etc.) en kan worden afgespeeld' in het heden. Een activerende prikkel kan herinneringen oproepen die afkomstig zijn uit dat geheugen. Deze prikkels kunnen van buiten komen of intern worden veroorzaakt op grond van eerdere externe gebeurtenissen. Wetenschappelijk onderzoek heeft aangetoond dat overeenkomstige prikkels overeenkomstige gedachten oproepen, maar dat het vervolg van een gedachtengang telkens verschillend kan zijn (vrije associatie). In de literatuur over TA wordt vaak gebruik gemaakt van de vergelijking dat het geheugen van de mens werkt als een HI-FI stereo Video-recorder, welke altijd aanstaat en alles registreert.

 

De grondlegger van TA, Dr. Eric Berne, geeft o.a. de volgende definities over TA :

Transactie : Een eenheid van sociale omgang ( Aktie - Reactie ) In communicatie : A laat wat zien, horen, voelen = Transactionele Prikkel,  B zal dan iets zeggen, doen, etc. = Transactionele Reactie.

TA is de onderzoek methode van deze ene ( gehele ) transactie ; Ik doe jou iets, en jij doet iets terug', EN de bepaling welk deel van het veelzijdig individu de boventoon voert'. Door middel van TA wordt tevens de informatie gerangschikt die is verkregen door deze transacties te analyseren en te ontleden in woorden die per definitie dezelfde betekenis hebben voor iedereen die die woorden gebruikt. Overeenstemming m.b.t. woorden en/of uitdrukkingen, samen met de overeengekomen betekenis, zijn een key' tot wederzijds begrip en communicatie.

 

TA gaat uit van 3 verschillende zijnswijzen' in ieder mens. Voortdurende observatie en controle van de response hebben de veronderstelling gerechtvaardigd dat de verschillende parts' of sub-persoonlijkheden binnen deze 3 zijns-wijzen opereren. In ieder mens leeft de kleine persoon die hij/zij was als ong. 3 jarige. Ook zijn eigen ouders leven in hem. Dit zijn feitelijke geheugen registraties van wezenlijke ervaringen, interne en externe gebeurtenissen, waarvan de belangrijkste plaatsvonden in de eerste vijf levensjaren.

Deze zijnswijzen worden in TA resp. Kind en Ouder genoemd, welke wezenlijk verschilt van de derde zijnswijze, de Volwassene. Deze zijnswijzen worden niet als 'rollen' beschouwd, maar als een psychologische realiteit aangemerkt. Dr. Berne noemt dit geen begrippen als Über-ich, Ich , Es, maar fenomenologische realiteiten.

 

Een 'zijnswijze' wordt veroorzaakt door het opnieuw projecteren van in het geheugen geregistreerde gegevens omtrent gebeurtenissen uit het verleden waarbij echte mensen, echte tijdstippen, echte plaatsen, echte besluiten en echte gevoelens zijn betrokken.

Het veelzijdig individu ; de persoonlijkheid als Mega-parts' (O-V-K systeem )

De Ouder : De aangeleerde levens-opvattingen De naam Ouder is gekozen als de beste omschrijving omdat het gaat over registratie van voorbeelden en uitspraken van de eigen ouders, of plaatsvervangers, welke toen de meeste indruk hebben gemaakt. De Ouder bestaat uit een gigantische hoeveelheid representaties die in het geheugen zijn opgeslagen. Meestal opgedrongen en onberedeneerd externe indrukken, opgedaan in de eerste vijf levensjaren.

 

De Ouder is specifiek voor iedere persoon omdat de registraties van die reeks vroege ervaringen voor elk individu uniek zijn. Deze informatie is rechtstreeks geregistreerd zonder voorafgaande correctie of connectie, omdat het jonge kind afhankelijk is en nog niet in staat begrippen te vormen. Dit maakt het hem onmogelijk wijzigingen, correcties of generalisaties aan te brengen of verklaringen te vinden. In de ouder zijn alle vermaningen, regels en wetten, goed en kwaad geregistreerd die het kind van zijn ouders te zien of te horen kreeg.

We spreken over de periode vanaf wellicht de conceptie tot het moment van socialisatie (5-7 jaar) en omvat de gehele ouderlijke communicatie, verbaal en non-verbaal, het gehele V-A-K- gebied. In deze geregistreerde representaties zijn de duizenden nee's' en niet doen' opgenomen, de tikjes op de vingers, het weghalen uit gevaarlijke situaties, de blijde gezichten , de kirrende kreetjes, de boze gezichten, het opgeheven vingertje, etc. etc.

 

ta-model-3.large.gif

Wat later worden hier duizenden moetismen, waarden en overtuigingen aan toegevoegd, wellicht vanuit opvoedkundig of ethisch standpunt goed bedoeld, misschien goed of slecht, maar in de kinderziel geregistreerd als de waarheid ! Een permanente registratie die niemand kan verwijderen, een opname op een band die het hele leven kan worden afgedraaid. De basis voor onze houding in het leven, de elementen van onze Meta-programma's. Denk hierbij eens aan de inconsequentie van de vele ouderlijke handelingen' : Roken is slecht, maar ze roken zelf wel! Lieg niet, maar ze vertellen zelf leugens. Een mes is gevaarlijk, maar ze spelen' er zelf wel mee. Voor het kind is het (nog) niet veilig deze inconsequenties in twijfel te trekken en dus raakt het verward en verbijsterd. Omdat deze gegevens verwarring en angst veroorzaken, verdedigt het kind zich door de registratie uit te schakelen.

 

Door deze tegenstrijdige informatie uit te sluiten zal het kind ook veel goedbedoelde informatie derhalve niet registreren, het krijgt geen kans door te komen als sterke invloed in het leven van de persoon. In het latere leven zal dit voor mensen die niet in staat zijn achteraf deze informatie te evalueren, mogelijk leiden tot tweeslachtigheid, tegenstrijdigheid en wanhoop. Veel Ouder-informatie vinden we in ons huidige leven terug onder de rubriek Hoe moet ik...' Allemaal gebaseerd op voorbeelden die we aangereikt hebben gekregen en noodzakelijk om hier te overleven. Van het inslaan van een spijker tot het geven van een hand. Van het dekken van de tafel tot wat gezond is om te eten en wat niet. Duizenden voorbeelden, nodig om in een gemeenschap te kunnen leven. Later, als de Volwassene vaardiger is geworden en in staat is de Ouder-informatie te evalueren en te beoordelen, worden deze handelwijzen soms aangepast of vervangen door betere ; het leereffect van hij die leren wil en kan. Vaak echter blijven typische Ouder-gewoonten en waarden als vastgeroest achter. Met name als de oorspronkelijke instructies met strenge nadruk zijn opgenomen. Vaak zijn deze geboden voorzien van de versterkende voorvoegsels als nooit', altijd', en vergeet dat nooit' , de basis voor onze filters' : Vervormen, verwijderen, generaliseren. In TA : pasklare informatie voor actuele transacties. Deze regels zijn de oorzaak van dwangmatigheden, grillen, buitensporigheden, zelfbeperking, etc. die later in het gedragspatroon optreden. Of en in hoeverre de Ouder-informatie een zegen of een last is, is sterk afhankelijk van de ontwikkeling van de Volwassene. Buiten onze biologische ouders of evt. opvoeders is er inmiddels een belangrijke verwarrende informatie bron bijgekomen. Het effect van Televisie wordt enorm onderschat. De ongelooflijke hoeveel inconsequente informatie die over een kind wordt uitgestort draagt ongetwijfeld bij tot een verzwakte of uiteengevallen Ouder.

 

Het Kind : De gevoelsmatige levens-opvatting

Terwijl de gegevens worden geregistreerd tot een geheel, van wat wij de Ouder noemen, wordt tegelijkertijd een andere registratie gestart. Een registratie van interne gebeurtenissen, de reacties van de kleine mens. De reacties op wat hij hoort en ziet, zijn gevoelens, zijn beperkt begrip, gebouwd op onbegrip ; de gevoelsmatige levensopvatting. Er is dan nog geen vocabulaire tot zijn beschikking, reacties zijn dus gevoelsmatig. Hij is nog klein, afhankelijk, onhandig en onbekwaam en erg gevoelig voor boze blikken, tikjes of verwaarlozing. Bovendien wordt hij blootgesteld aan een veelheid van onbegrijpelijke absolute en starre eisen waar hij geen touw aan kan vastknopen. Er is een aangeboren, genetische aanleg tot eten en drinken, zijn behoefte doen, op momenten waarop het lichaam dat aangeeft. Een aanleg om alles te onderzoeken, overal op te slaan, aan te raken, te vermorzelen en dingen doen om te kijken, te horen en te voelen wat er dan gebeurt. De ouders (opvoeders) reageren hierop en wijzen op regelmaat, orde en regels hetgeen in tegenspraak is met de natuurlijke behoeften van het kind. Beloningen en straf uit bestwil, goedkeuring die telkens kan wegvallen of veranderen levert de onpeilbare mysterie voor het kind dat te weinig informatie heeft om te (be)oordelen. Het is mijn schuld. Alweer. Het is altijd mijn schuld. Zal het ook altijd blijven . Het standaard patroon van onze opvoeding is in feite een frustrerend civilisatie-proces wat toen leidde tot een reeks negatieve gevoelens. Of in TA termen : Het kind komt tot de conclusie : Ik ben Niet O.K. ; een Niet O.K. Kind.

Deze conclusies en voortdurende beleving van ongelukkige gevoelens worden permanent vastgelegd in het geheugen, het neurologisch systeem, en kunnen niet zomaar worden gewist. Deze permanente vastlegging is het restje Kind wat overblijft : Bij ieder kind, ook uit een perfect gezin, en zeer zeker uit een situatie van grove verwaarlozing, wreedheid of mishandeling. Net als de Ouder is het Kind een zijnswijze waar naar iedereen, elke persoon kan overgaan tijdens zijn huidige transacties. Alle prikkels kunnen de kinderjaren doen herleven en dezelfde gevoelens oproepen die we toen ondergingen.

Waar we nu worden geconfronteerd met onmogelijke alternatieven, waar we ons nu in het nauw gebracht voelen of dat ook werkelijk zijn, roepen die situaties Het Kind' tevoorschijn. Via ons taal gebruik uiten we het herbeleven van oorspronkelijke gevoelens van frustratie, verwerping, verlatenheid of machteloosheid, en geven we vorm aan en beleven we een nieuwe versie van de oorspronkelijke depressie van het kleine kind.

ta-model-4.large.gif

Derhalve, als een mens in de ban is van zijn (negatieve) gevoelens, zeggen we dat het Kind aan het woord is. Als iemands verstand wordt overheerst door zijn woede, zeggen we dat zijn Kind de leiding heeft. Feitelijk overdreven emoties, niet rationeel verklaarbaar. Al deze informatie komt door in de actuele transacties.

 

In het Kind zitten ook positieve kwaliteiten. Denk hierbij aan nieuwsgierigheid, creativiteit, de zucht naar onderzoeken, aanraken, voelen, ervaren en de eerste ongeâvenaarde gevoelens van Oooh, zit dat zo !'. Ervaringen, de primeurs in het leven : Het verlangen naar Zelf' ! Deze gevoelens van intense blijdschap worden eveneens vastgelegd. Bij alle Niet O.K.' registraties vormen deze positieve ankers een tegenwicht welke ook opnieuw kunnen worden beleefd. De onvoorwaardelijke liefde, de intense tevredenheid, de warme veiligheid, de onbegrensde mogelijkheden, bieden de mens ook in zijn huidige transacties, een gevoel dat alles mogelijk moet zijn. In NLP behoren die ervaringen tot bijv. de Hulpbronnen'. In het algemeen is o.m. via onderzoek vastgesteld, dat in onze wereld de Niet O.K.' gevoelens de goede gevoelens verre overtreffen. We kunnen vaststellen dat de ontwikkeling van de Ouder en het Kind, in hoofdzaak plaats vindt gedurende de eerste 5 levensjaren. Het feit dat het kind in de socialisatie-periode, welke aanvangt als het kind naar school gaat, de Ouder gaat gebruiken, is hierbij een duidelijke indicatie. Wat de negatieve emoties betreft, het is vrijwel uitgesloten dat er een emotie is die een 5 jarige niet in de hevigste vorm heeft ondergaan. Met referentie aan Gestalt en Time-Line : Hier is The First Event' te vinden.

 

De Volwassene

Als een kind zo'n 10 maanden oud is gebeurt er iets bijzonders. Tot die tijd bestond het leven uit hulpeloze en ondoordachte reacties op gebeurtenissen in zijn omgeving. Het kind heeft dan al een Ouder en een Kind in zich. Tot die tijd had het echter nog niet het vermogen om een reactie te kiezen of zijn omgeving te beãnvloeden, kon geen richting geven en heeft eenvoudig alles genomen zoals dat kwam. Rond de tien maanden begint het kind de macht van de eigen beweging te ervaren, het kan dingen hanteren, begint te bewegen en geeft het alle aandacht om dingen te bekijken en te onderzoeken. Het begint in een wereld te leven. De baby gaat ontdekken dat hij in staat is iets te doen wat uit zijn eigen bewustzijn voortkomt, uit zijn eigen oorspronkelijk wezen.

Deze zelfverwezenlijking is het begin van de Volwassene. De gegevens in de Volwassene nemen toe naarmate het vermogen van het kind toeneemt om zelf verschillen te ontdekken tussen de aangeleerde' opvattingen in zijn Ouder, en de gevoelsmatige' levensopvatting in zijn Kind : het ontwikkelt langzamerhand een doordachte' levensopvatting, gebaseerd op het verzamelen, sorteren en verwerken van gegevens.

ta-model-5.large.jpg

In de eerste levensjaren is de Volwassene kwetsbaar en onzeker. De Volwassene kan makkelijk worden uitgeschakeld door de eisen en bevelen van de Ouder of door de angsten in het Kind. Meestal krijgt de Volwassene een nieuwe kans. Als de schrik of het verdriet over zijn, zal de nieuwsgierigheid het winnen en wordt er opnieuw op onderzoek uitgegaan zodat eigen ervaring kan worden opgedaan. De Volwassene is een zijnswijze die altijd in wording is: informatie verzamelen, verwerken en besluiten produceren, na vergelijking van die informatie met de bronnen Ouder en Kind en met zijn eerdere ervaringen.

Door de Volwassene kan het individu onderscheid maken tussen het leven zoals hem dat werd gedemonstreerd en geleerd (Ouder), het leven zoals hij dat aanvoelde, wenste of droomde (Kind), en het leven zoals hij dat zelf verklaart (Volwassene ) De Volwassene is nooit uitgeleerd.

 

Literatuur-verwijzing (alle onderdelen) :
Ik ben O.K., Jij bent O.K. : Thomas A. Harris ISBN : 90 263 0345 9
Blijf O.K. : Amy Bjork Harris & Thomas A. Harris ISBN 90 263 0689 X
De volwassene, de ouder en het kind in de mens : Pieter Langedijk & Agnes van Enkhuizen : Ankertjesserie 122
Mens erger je niet : Eric Berne : s'Gravenhage : NVSH, 1971